Feeds:
Posts
Comments

Archive for March, 2011

Ξέρεις καλέ μου αναγνώστη πως ένα βάσανο κατατρέχει τούτο το ιστολόγιο από τη γέννησή του. Αν υπάρχει αυτός ο άλλος δρόμος που θα συνδυάζει την κοινωνική αλληλεγγύη με τη παραγωγικότητα, το βάρος της ιστορίας με το σχέδιο για το μέλλον, τη κοινωνική δικαιοσύνη με τη σύνεση και τη ψυχραιμία. Ερωτήματα που απασχολούν ένα νέο άνθρωπο που θέλει να λέγεται προοδευτικός και να συμβάλλει στη προκοπή του τόπου του. Υπάρχουν και οι προσωπικές ανησυχίες που τελευταία έχουν κυριεύσει αυτό το ιστολόγιο αλλά προς το παρόν τις ξεχνάμε για χάρη της άτιμης της ανάπτυξης! Αν ψιλοβαριέσαι λοιπόν να διαβάζεις αναλύσεις παράτα το από τώρα και περίμενε το επόμενο ποστ που θα πουλάει αγάπη η κάτι σχετικό.  Αν πάλι δεν έχεις δουλειές και έχεις χρόνο να διαβάσεις τη περίληψη της διπλωματικής μου, πάρε καφεδάκι, άραξε και απόλαυσέ το..

H Καινοτομία ως παράγοντας ανάπτυξης και η δυνατότητες η Ελλάδα να εξάγει στο μέλλον προϊόντα υψηλής τεχνολογίας.

Το αρχικό ερώτημα έγκειται στο πως θα καταφέρει η Ελλάδα να ξεπεράσει τα ελλείμματα, να δημιουργήσει πλεονάσματα τα οποία θα οδηγήσουν σε αποπληρωμή το χρέους και ανάπτυξη. Ένα νέο μοντέλο όμως ανάπτυξης το οποίο θα μας αποτρέπει από μελλοντικές σπατάλες και θα είναι ικανό να (1) παράγει και εξάγει ανταγωνιστικά προϊόντα στις  ακριβές αγορές (2) κρατήσει στο εσωτερικό της χώρας τους νέους επιστήμονες και τους εργαζόμενους με υψηλές ικανότητες (3) συμβαδίζει με τις οικονομικές και πολιτικές τάσεις στην ενωμένη Ευρώπη απ’ την οποία συνήθως έρχονται οι αποφάσεις και ένα μεγάλο μέρος της χρηματοδότησης (4) αξιοποιεί τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της Ελλάδας (στη συγκεκριμένη έρευνα το πλεονέκτημα είναι το ανθρώπινο δυναμικό και οι επιδόσεις στο τομέα της καινοτομίας τη περίοδο 1994-2004 η οποία και μελετάται)

Η ανάπτυξη εργασιών γύρω από τη δημιουργία προϊόντων υψηλής τεχνολογίας και η συνεπαγόμενη εμπορική πολιτική είναι το περιεχόμενο της λεγόμενης πολιτικής για τη καινοτομία της οποίας η ανάπτυξη θα αποτρέψει σύμφωνα με την υπόθεση μελλοντικές κρίσεις. Ο λόγος που συστήνεται η έμφαση στη καινοτομία είναι επειδή ολόκληρη η Ευρώπη φαίνεται ανίκανη να ανταγωνιστεί τις αναπτυσσόμενες οικονομίες που βασίζονται στους χαμηλούς μισθούς, τη μαζική παραγωγή και τη χαμηλή φορολογία.  Είναι δεδομένο πως οι Ευρωπαϊκές οικονομίες δεν μπορούν να στραφούν στους χαμηλούς μισθούς γιατί θα χάσουν το καλύτερο κομμάτι του ανθρώπινου δυναμικού τους, ούτε στη χαμηλή φορολογία γιατί αυτό θα σημάνει το τέλος του κοινωνικού κράτους. Το όραμα για τη “κοινωνία της γνώσης” διαδίδεται ως το κλειδί για την επάνοδο στην ανταγωνιστικότητα.  Πέρα όμως από την επικρατούσα αφήγηση, υπάρχει και η κλασική οικονομική θεωρία η οποία αναφέρει ξεκάθαρα τη τεχνολογία ως παράγοντα μετατόπισης της καμπύλης παραγωγικών δυνατοτήτων προς τα δεξιά, αλλά και η εκτενής βιβλιογραφία σχετικά με τη καινοτομία ως παράγοντα εξόδου από τη διεθνή οικονομική κρίση του ’30 με πρωτοπόρο τον Γιόσεφ Σουμπέτερ και μετά τη πετρελαϊκή κρίση του “70.

Παρά την αξιοσημείωτη πρόοδο που έχουν επιτύχει στο τομέα αυτό η Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο, και η Ολλανδία, η μελέτη θέτει ως παράδειγμα για την Ελλάδα τη περίπτωση της Σουηδίας. Κυρίως για 2 λόγους. (1) Γιατί στη παγκόσμια κατάταξή στο δείκτη πολιτικών καινοτομίας για την ανάπτυξη έρχεται πρώτη, μια χώρα με έκταση και πληθυσμό σαν της Ελλάδας και (2) διότι κατά τις αρχές της δεκαετίας του ’90 αντιμετώπισε μια διπλή κρίση στο χρέος (το 1994 ξεπέρασε το 15% του ΑΕΠ) και στο έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών η οποία προκλήθηκε από μια φούσκα στην αγορά των ακινήτων και βύθισε την οικονομία στην ύφεση, κλόνισε την ανταγωνιστικότητα, οδήγησε εξαιρετικούς επιστήμονες σε άλλες χώρες για αναζήτηση εργασίας και απείλησε να αποδιοργανώσει τη κοινωνική συνοχή και το κλίμα συναίνεσης που επικρατούσε στη χώρα για πάνω από 60 χρόνια. Τα παραδείγματα από την αντιμετώπιση της κρίσης είναι πολύτιμα και για την Ελλάδα αλλά αφορούν περισσότερο τη χρηματοπιστωτική ανάλυση.

Υπό σοβαρή έρευνα τέθηκε και το ερώτημα αν η Ελλάδα μπορεί να ελπίζει ότι θα αποφύγει τη χρεοκοπία. Τα ποσοστά της κατάφασης αυξάνουν με δεδομένη την ισχύ του ευρώ ως κοινού νομίσματος, την παγκόσμια πρωτιά της ευρωζώνης  στις εξαγωγές και την επιτυχία του προγράμματος εσωτερικής υποτίμησης σε σύντομο χρονικό διάστημα. Η Ελληνική οικονομία έχει φτάσει σε σημείο ελάχιστης αποδοτικότητας λόγω της απουσίας διαρθρωτικών αλλαγών οι οποίες θα της επέτρεπαν να συμβαδίσει με τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές.  Παράλληλα οφείλει να ακολουθήσει ένα βιώσιμο μοντέλο ανάπτυξης το οποίο θα αποδώσει στο μέλλον μόνο αν γίνει η κατάλληλη προετοιμασία την τρέχουσα περίοδο.

Η μελέτη εξετάζει τη πορεία των εξαγωγών σε πατέντες για φαρμακευτικά προϊόντα, στις νανοτεχλογικές εφαρμογές και στις μικροηλεκτρονικές συσκευές. Κατά τη περίοδο 1994-2004 επετεύχθη σημαντική πρόοδος και στην έρευνα για τα σχετικά προϊόντα αλλά και στις πωλήσεις.  Μπορεί η Ελλάδα (βλ. ελληνική οικονομία) να ήταν από τις τελευταίες στους Ευρωπαϊκούς δείκτες για τις εξαγωγές στα τεχνολογικά προϊόντα, πράγμα που εν μέρει δικαιολογείται από τη πολύ περιορισμένη βιομηχανική παράδοση αλλά αυτό δεν την εμπόδισε να διεισδύσει στις αγορές της ΝΑ Ευρώπης και των χωρών πέριξ του Εύξεινου Πόντου και δημιουργήσει αξιοσημείωτη κερδοφορία.

Η μέθοδος, η ιεράρχηση των στόχων για τη καινοτομία και ο καθορισμός τους είχαν καταγραφεί σε γενικές γραμμές και ανακηρυχθεί από τη Στρατηγική της Λισαβόνας, η οποία, και από τα πιο επίσημα χείλη έχει αποτύχει. Έτσι ένα νέο φιλόδοξο μεν πιο αυστηρό και πιο αναλυτικό δε σχέδιο, έχει μπει σε εφαρμογή υπό το τίτλο “Ευρώπη 2020” και οι στόχοι του και οι πολιτικές του αναλύονται εκτενώς.

Εύλογο είναι το ερώτημα πως σε καιρούς λιτότητας μπορούν να γίνουν επενδύσεις σε τομείς υψηλών απαιτήσεων όπως ο υπό εξέταση. Ο ΟΟΣΑ απαντά με συστάσεις για περαιτέρω περικοπές στις αντιπαραγωγικές δημόσιες δαπάνες και δημιουργία κονδυλίων για τη παιδεία και την έρευνα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπερθεματίζει αυξάνοντας τα κονδύλια για την έρευνα και τη καινοτομία και συστήνει στις ελληνικές επιχειρήσεις να ακολουθήσουν το παράδειγμα του δημοσίου τομέα και να επενδύσουν στα τεχνολογικά προϊόντα.

Τα δείγματα από την Ελληνική οικονομία είναι ενθαρρυντικά αφού από τις αρχές του 2009 και μετά προχωρά όλο και πιο γοργά στην επίτευξη των σχετικών στόχων. Γίνεται επίσης μια καταγραφή όλων των φορέων που επικεντρώνουν τις εργασίες τους στη καινοτομία και παράθεση στατιστικών στοιχείων για τους κύκλους εργασιών τους και τις αποδόσεις τους. Επίσης τα συμπεράσματα για την εξέλιξη της μεγέθυνσης του κλάδου βασίζονται σε στατιστικά υποδείγματα που προσμετρούν τις πωλήσεις (νανοτεχνολογιών, φαρμακευτικών πατεντών, μικροηλεκτρονικών συσκευών), τη πάροδο των χρόνων, το αρχικό κεφάλαιο, τη γεωγραφική θέση, των αριθμό των εργαζομένων και την εξέλιξη των οικονομιών της περιφέρειας.  Γίνεται επίσης παράθεση απόψεων εμπειρογνωμόνων και αντιπαραβολή των ευρημάτων της εγχώριας βιβλιογραφίας με τη διεθνή.

Οι προτάσεις πολιτικής που συνοδεύουν εν τέλει τη περίπτωση της Ελλάδας, ορίζουν πως: (1) Για την αντιμετώπιση του περιορισμένου αντίκτυπο της καινοτομίας στην οικονομία και την απασχόληση, θα προτείνεται η δημόσια προώθηση των επιτυχιών στον τομέα της καινοτομίας. (2) Για να αυξηθεί η επίδραση των προγραμμάτων καινοτομίας και, ταυτόχρονα,προκειμένου να καταπολεμηθεί η γραφειοκρατία νέοι μηχανισμοί θα πρέπει να σχεδιαστούν. Οι μηχανισμοί αυτοί μπορεί να είναι είτε δημόσιες υπηρεσίες, είτε κοινοπραξίες του δημόσιου με την ιδιωτική πρωτοβουλία. (3) Για να δημιουργηθεί το κατάλληλο περιβάλλον για τη δημιουργία γνώσης και στρατηγικών για την καινοτομία, όλα τα διαθέσιμα ανθρώπινο δυναμικό θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί ακόμα και αν απαιτεί υψηλές αμοιβές. Η πρωτοποριακή γνώση απαιτεί υψηλές αποδόσεις.  Χρειάζονται όργανα που να  εστιάζουν αυστηρά στη διαχείριση της καινοτομίας, ακόμη και αν αυτό σημαίνει τον τερματισμό των παλαιών και μη παραγωγικών. (3) Για την αναβάθμιση της ποιότητας στην εκπαίδευση, το ελληνικό Υπουργείο Παιδείας θα πρέπει να διασφαλίζει ότι οι δημόσιοι φορείς θα λογοδοτούν στην κοινωνία και θα λειτουργούν υπό συνεχή αξιολόγηση της ποιότητας, όπως έχει συμφωνηθεί στη διαδικασία της Μπολόνια.  Η χρηματοδότηση για την έρευνα και την ανάπτυξη είναι ένας σημαντικός παράγοντας και το βασικό κίνητρο για να επιτύχει είναι ο καθορισμός υψηλού επιπέδου της έρευνας.  Δημόσιοι οργανισμοί με υψηλά επίπεδα κέρδους θα πρέπει να χρηματοδοτούν ερευνητικά ιδρύματα.  (ενδεικτικά αναφέρεται πως το 15% των κερδών του αντίστοιχου ΟΠΑΠ στο Ισραήλ κρατείται για τη χρηματοδότηση της έρευνας στη καινοτομία) H Συνεργατική καινοτομία (δημιουργία συστάδων) θα πρέπει να ενθαρρύνεται μεταξύ δημόσιας έρευνας και του ιδιωτικού τομέα.

Επειδή όμως όλα αυτά φαίνονται περιορισμένα στον ερευνητή σε σχέση με το μέγεθος της κρίσης που αντιμετωπίζει η χώρα, σαν κατακλείδα πρόταση πολιτικής συστήνεται η δημιουργία “θεματικών περιοχών” ανά την Ελλάδα, ουσιαστικά γύρω από τα πανεπιστημιακά ιδρύματα που πρωτοπορούν στην έρευνα για τη καινοτομία (Ηράκλειο, Πάτρα, Βόλος, Ιωάννινα) κατά το πρότυπο των “charter cities” του Paul Romer. Στις περιοχές αυτές η νομοθεσία και δη το δημόσιο δίκαιο που αφορά τη φορολογία, το περιβάλλον και  τις πράξεις της διοίκησης προσαρμόζεται στις ανάγκες υπό ανάπτυξη βιομηχανίας (ουσιαστικά αυτές είναι οι νέες βιομηχανικές ζώνες) δεσμεύοντας ένα κομμάτι των κερδών για περεταίρω  χρηματοδότηση αναπτυξιακών πρωτοβουλιών από τις τοπικές κοινωνίες. Αυτή η αλλαγή θα έχει νόημα και θα είναι βιώσιμη εάν σχεδιαστεί σε βάθος χρόνου και με συνέπεια στις αρχικές συμφωνίες ώστε ο επενδυτής αλλά και ο επιστήμονας που θα αφοσιωθεί να λειτουργεί με μια σοβαρή προοπτική.

——————————————-

Η έρευνα πραγματοποιήθηκε υπό την επίβλεψη του καθηγητή Διεθνών Οικονομικών Thomas Ziesemer  του Ινστιτούτου Οικονομικών και Κοινωνικών Ερευνών για τη Καινοτομία και τη Τεχνολογία του Πανεπιστημίου των Ηνωμένων Εθνών (UNU Merit). Υποβλήθηκε και αξιολογήθηκε από το επιστημονικό συμβούλιο της Σχολής Διακυβέρνησης  του Πανεπιστημίου του Μάαστριχτ.

Ιδιαίτερες ευχαριστίες οφείλω στους Γεωργία Αγγελοπούλου, Σεβαστιανό Κοντοβουνήσσιο και Νίκο Σταθονίκο.

Να σημειωθεί, πως ο γράφων σε καμία περίπτωση δεν αισθάνεται πως ανακάλυψε τον τροχό, ούτε και η έρευνα και ικανότητα του στη καταγραφή και σύσταση δημοσίων πολιτικών είναι a priori υπέρτερη κάποιας άλλης λόγω των ευνοϊκών συνθηκών κάτω από τις οποίες διεξήχθει. Η επιστημονική έρευνα κρίνεται από τη μέθοδο και το πλούτο της ανάλυσης και η (πνευματική η μη) εργασία από το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα.

Επίσης μοναδικέ μου αναγνώστη σε καμία περίπτωση μη με περάσεις για ένα από αυτά τα ακριβοντυμένα και γλοιωδοχαμογελαστά κολλεγιόπεδα που σπούδασαν στο Αμέρικα, και θέλουν να μας κυβερνήσουν πουλώντας αέρα για καινοτομία, βέντσουρ κάπιταλ, νεανική επιχειρηματικότητα και σίλικον βάλεϋς χωρίς να έχουν δουλέψει στη ζωή τους παρά μόνο παρατρέχοντας στην αυλή του κάθε πολιτικάντη. Τις μισώ αυτές τις συμπεριφορές.

Τέλος, θεωρώ και εγώ αυτονόητο πως η Ελλάδα, ακόμα και για να γίνει ελκυστική στις μεγάλες επενδύσεις, (όχι μόνο για λόγους ανθρωπιάς και αλληλεγγύης δηλαδή, έννοιες που πια δεν είναι τρέντ) θα πρέπει πρώτα να διασφαλίσει ένα βασικό μισθό αξιοπρέπειας στο εργατικό της δυναμικό (ειδικά το νεαρό σε ηλικία)  και όχι συνθήκες μετανάστευσης όπως δημιουργεί τώρα.

Read Full Post »

Μόνος στο σπίτι πριν μερικά χρόνια είχα την ευκαιρία να την απολαύσω στο Leon, μόνος και σήμερα στη νυχτερινή παράσταση του ΑΣΤΟΡ στο Black Swan. Μόνος την έβλεπα να ξαπλώνει στο κρεβάτι του δολοφόνου και με την εφηβική πονηριά να τον πλανέυει ξεστομίζοντας “νομίζω πως είμαι ερωτευμένη, κάτι κινείται στο στομάχι μου” και εκείνος να τη κοιτά με το στόμα ανοιχτό. Μόνος και σήμερα σε μια σκοτεινή αίθουσα που φώτιζε κάθε φορά που χόρευε ο λευκός κύκνος και έκανε και σένα να τη κοιτάς με το στόμα ανοιχτό.

“Δεν θυμάμαι τόσο την Νίνα να χορεύει, όσο την κάμερα να χορεύει πάνω της” έγραψε πριν ένα μήνα ο old-boy και με καθήλωσε. Σήμερα που την είδα πάλι κατέληξα πως όχι απλά χόρευε πάνω της αλλά πήρε τη κάμερα και της έκανε έρωτα. Την ακολουθούσε, την πλάγιαζε, τη χαϊδευε με το φακό. ‘Ισως πριν κάποια χρόνια κάποιοι να είχαν καταφέρει να τη φλερτάρουν. Εδώ όμως ο Αρονόφσκι κατάφερε να την αποπλανίσει. Και ας πιστέψαμε όλοι πως αυτό το κατάφερε η Μίλα Κούνις. Η Μίλα αποπλάνησε τους θεατές και ο Αρονόφσκι τη Νάταλι.
Ναι είναι από τις ελάχιστες φορές που φεύγεις από την αίθουσα και λες μέσα σου πως αυτό ήταν ένα αριστούργημα. Και σε αντίθεση με το μαύρο κύκνο εσύ αύριο θα ξυπνήσεις. Και θα αναρρωτιθείς αν αξίζει να ρίσκαρες και εσύ για αυτή τη ψυχική κορύφωση τη ζωή σου. Αν είναι τα άκρα που σε κάνουν ευτυχισμένο ή η ευκαιρία του να ξυπνάς κάθε μέρα χρόνια τωρα ίσως και στο ίδιο κρεβάτι. Ισως θα ήταν καλή ιδέα να άλλαζες κρεβάτι. Ίσως θα ήταν καλή ιδέα να μη ξυπνάς μόνος αλλά με συντροφιά. Ίσως μια μέρα να μη ξυπνήσεις ποτέ. Τι διαφορά έχει αυτό από το να ξυπνήσεις ώς κάποιος άλλος? Αφού ο παλιός θα έχει φύγει.
“Αν ξυπνήσεις σε διαφορετικό χρόνο, σε διαφορετική εποχή, γίνεται να ξυπνήσεις ώς διαφορετικός άνθρωπος?” ρώταγε ο Τάιλερ στο Fight Club. Kαι ο old-boy το συνέχισε “Βασανιζόμαστε όλοι από δύο εαυτούς; Ή μόνο οι καλλιτέχνες; Ή μόνο οι τρελοί; Αναζητούμε όλοι την τελειότητα στη ζωή μας; Ή μόνο οι καλλιτέχνες; Ή μόνο οι τρελοί;”
Μόνοι και σήμερα.

Read Full Post »