Feeds:
Posts
Comments

Archive for March, 2013

αγάπη και μόνο

kinopoisk.ru

Για πάνω από 2 ώρες ο Χάνεκε στη ταινία “Amour” πραγματεύεται τη πορεία ενός ζευγαριού προς το αναμενόμενο τέλος. Η γυναίκα είναι άρρωστη φέροντας δύο εγκεφαλικά και ο άντρας της παρέχει τη φροντίδα που χρειάζεται ενώ αργά και σταθερά εκείνη χάνει τη σωματική και ψυχική της δύναμη. Θα έλεγε κανείς πως η ταινία είναι και βαρετή. Θα έλεγε ίσως πως λόγο και του θλιβερού του θέματος είναι βαριά, δραματική, ψυχοφθόρα. Θα τα έλεγε αυτά κάποιος που δεν γνωρίζει τον τρόπο που σκηνοθετεί ο Χάνεκε. Και ίσως να είχε και δίκιο μιας και μόνο ο τίτλος της ταινίας παραπέμπει σε κάτι ευδιάθετο.

Ανέμενα τη κατάλληλη στιγμή για να δω τη ταινία μιας και γνωρίζοντας το σκηνοθέτη και διαβάζοντας για το θέμα ήμουν προετοιμασμένος για μια καταπληκτική ταινία. Όσο βαρύ και να είναι το θέμα, αν γνωρίζεις τι να περιμένεις, η ικανοποίηση είναι δεδομένη. Το θέμα της ταινίας, η αγάπη, δε βρίσκεται μόνο στο τίτλο, αλλά σε κάθε σκηνή της. Η αγάπη είναι το θέμα, και όχι η δυστυχία του ζευγαριού. Η αγάπη που βρίσκεται στον πραγματικό κόσμο, και όχι στον κόσμο της preety woman. Αν κάποιος από τους θεατές, είχε στο νου του ένα πιο συμβατικό μοτίβο για την αγάπη, και φεύγοντας τον κέρδισε κάτι διαφορετικό, μια αλλιώτικη οπτική, τότε έζησε χάρη στη ταινία μια ενδιαφέρουσα ανατροπή. Την ανατροπή που δεν (χρειαζόταν να) έχει το σενάριο, την είχε η μέρα του εκείνη. Και αν αυτό συνέβη, τότε ο Χάνεκε μίλησε στη καρδιά. Εκεί που μιλά δηλαδή και η αγάπη.

Για μένα η ανατροπή ήταν στον πρωταγωνιστή. Όχι τόσο στην εξαιρετική ερμηνεία του Τρεντινιάν, όσο στο περιεχόμενο που ήταν και το συστατικό της ταινίας. Η ταινία επικεντρώθηκε -χωρίς να μονοπωλείται- από τη στάση του συζύγου. Από τη προσπάθεια που έκανε να μην αφήσει τη γυναίκα του στιγμή χωρίς την αναγκαία φροντίδα. Η προσπάθεια αυτή είναι που κάνει τη ταινία συγκλονιστική. Η προσπάθεια ενός ανθρώπου να πολεμήσει το ανεπιθύμητο κακό με τα πιο απλά μέσα.

Ο καθένας έχει τις αδυναμίες του και ο γράφων τις δικές του. Έχοντας ζήσει από δίπλα, τον άνθρωπο που φέρει αυτή την ευθύνη, της φροντίδας, νιώθω μια ανακούφιση και μόνο που κάποιος κατέγραψε και μετέφερε τόσο ρεαλιστικά και προσιτά τα στάδια της ζωής του συζύγου, τις ανησυχίες του, τις αντιδράσεις του, την υπομονή και τις υπερβάσεις. Όλα συμβαίνουν σε ένα προσωπικό χρόνο. Ο χρόνος που ξεκινά η αγάπη και ο χρόνος που -αναγκαστικά- τελειώνει είναι προσωπικός. Στο ενδιάμεσο περιλαμβάνονται συγγενείς, παιδιά, ταξίδια, περιπέτειες, παρέες, επιτυχίες, γλέντια, δράματα, διαλείμματα, που επηρεάζουν τη κοινή πορεία, αλλά δεν αλλάζουν το κώδικα. Ο κώδικας δυο ανθρώπων που αγαπιούνται παραμένει προσωπικός. Ούτε το ίδιο το παιδί του ζευγαριού είναι σίγουρο ότι θα τον καταλάβει, και αυτό είναι ένα μάθημα που βγαίνει από τη ταινία. Πόσο μάλλον οι συγγενείς, οι φίλοι, ή οι επαγγελματίες της φροντίδας. Κανενός η φροντίδα δε θα συγκριθεί με αυτή του αγαπημένου προσώπου, γιατί ο άνθρωπος που αγαπά είναι αυτός που απαρνιέται τον εαυτό του, και ας μη το ξέρει, και ας μη το καταλαβαίνει ο ίδιος. Για τον ίδιο η αυταπάρνηση είναι μια καθημερινή πράξη.

Η αγάπη και μόνο ορίζει την αρχή και το τέλος μιας ζωής. Όλα τα υπόλοιπα εμπίπτουν στη σφαίρα της επιβίωσης, της κατανόησης και της συνήθειας. Ξεκινάς να ζεις όταν χαμογελάς. Όταν αντιλαμβάνεσαι ότι κάποιος σε περιβάλλει με αγάπη. Και σταματάς να ζεις όταν νιώθεις εντελώς μόνος. Τότε σε καταβάλλει ο πόνος.  Αυτή η αρχή και το τέλος μπορεί να επαναληφθούν πολλές φορές στη ζωή. Καλό θα ήταν βέβαια να συμβαίνουν όσο σπανιότερα γίνεται. Να ζει κανείς μια ζωή συνεχόμενη από ανθρώπους που τον αγαπούν και εναλλάσσονται. Αλλά και να μη συμβαίνει, ο σύγχρονος πολιτισμός έχει δημιουργήσει υποκατάστατα. Από τα φάρμακα μέχρι τη μουσική. Από τις καταναλωτικές επιλογές μέχρι τη θρησκεία. Όλα μπορούν να συμβάλλουν. Όλα μπορούν να βοηθήσουν. Αρκεί να ξέρει κανείς πως η αγάπη βρίσκεται μόνο ανάμεσα σε πραγματικά πρόσωπα και εκφράζεται από το μοναδικό βλέμμα που αναπτύσσεται μεταξύ τους. Και αν δε το’χει, να το επιδιώκει. Οι ήρωες της ταινίας το κράτησαν μέχρι τέλους. Όταν χάθηκε το βλέμμα αυτό, χάθηκε και το νόημα της ζωής. Και σαν θεατής δεν νιώθεις καθόλου πως κάτι πάει στραβά με αυτά που βλέπεις να συμβαίνουν άπαξ και χάνεται αυτός ο κώδικας, αυτό το βλέμμα. Όλα μοιάζουν φυσιολογικά.

Ένα πράγμα που δε μας δίνει να καταλάβουμε η ταινία, είναι πόσο κόπο χρειάζεται για να αντέξει η αγάπη μέχρι εκεί; Πως γίνεται να συγκρατηθεί μέχρι τα βαθιά γεράματα; Ακόμα και με αναταράξεις αν είναι, πως γίνεται να να διατηρηθεί αυτό το μεγαλείο; Γιατί περί μεγαλείου πρόκειται όταν τα όρια της αγγίζουν τα βιολογικά των ανθρώπων και όχι τα ψυχικά που μπορεί να την εξαφανίσουν πολύ νωρίτερα. Αλλά μάλλον αυτό το ερώτημα δε βρίσκεται στις προθέσεις του σκηνοθέτη. Μάλλον για το σκηνοθέτη είναι αρκετό να περιγραφεί η αγάπη με ένα τρόπο λιτό, περιεκτικό και γλυκό. Χωρίς φραστικές η σκηνικές υπερβολές. Εκτός και αν ο τρόπος του αρκεί για να απαντηθεί και το ερώτημα..

Advertisements

Read Full Post »