Feeds:
Posts
Comments

Archive for September, 2015

[Φωτογραφία Δημήτρη Χαρισιάδη, Κάλυμνος, 1950 - Φωτογραφικό Αρχείο Μουσείου Μπενάκη]

[Φωτογραφία Δημήτρη Χαρισιάδη, Κάλυμνος, 1950 – Φωτογραφικό Αρχείο Μουσείου Μπενάκη]

«Πιστεύαμε πως αν απειλούσαμε με έξοδο, οι Ευρωπαίοι θα τρόμαζαν. Αποδείχτηκε λάθος εκτίμηση. Πριν από τρία χρόνια, μπορεί αυτό να ίσχυε, αλλά στο μεταξύ κι εκείνοι πήραν τα μέτρα τους. Προς έκπληξή μας, ο κ. Σόιμπλε πρότεινε αν θέλαμε να βγούμε από το ευρώ, να μας βοηθήσει κιόλας/Ι.Δραγασάκης/13-8-2015»

Για πολλά πολλά χρόνια πιστεύαμε πως η συμμετοχή της χώρας στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι και θα είναι κερδοφόρα για όλους τους τομείς της οικονομίας. Αυτή η εκτίμηση δεν ήταν εντελώς αβάσιμη. Μεγάλες ροές χρημάτων είτε με τη μορφή επιδοτήσεων, είτε με τη μορφή χαμηλότοκων δανείων έφταναν στα χέρια μας, μας έδιναν πολύ περισσότερες καταναλωτικές επιλογές, και με γοργούς ρυθμούς άλλαζαν το βιωτικό μας επίπεδο. Αυτή η πραγματικότητα λειτουργούσε και σαν δεδικασμένο για το μέλλον, προσφέροντας την ελπίδα πως αρκεί να παραμείνουμε πιστοί στους κανόνες της λέσχης για να έχουμε στο μέλλον αυτό που αποκαλείται “σταθερότητα και ανάπτυξή”

Οι εγγενείς αδυναμίες της λέσχης, είτε είχαν να κάνουν με τη δομή της είτε με τον αιώνιο μεν, άγραφο δε κανόνα της σχέσης ισχυρού και αδύναμου. Τα πρώτα χρόνια της κρίσης, φάνηκε η ανεπάρκεια του συνόλου να υποστηρίξει το δημιούργημα. Η απουσία κοινής κατεύθυνσης, η έλλειψη μέριμνας για την εποχή της ύφεσης, ο λαβύρυνθος των αποφάσεων. Έφτασαν το Σεπτέμβριο του 2009, να δηλώνουν πως “το μεγαλύτερο μέρος της κρίσης έχει ξεπεραστεί, και τώρα οδεύουμε προς την ανάκαμψη”. Κανείς δεν ανέμενε αυτό που θα ακολουθούσε. Και αν το ανέμενε δεν προετοίμασε τους εταίρους του, παρά μόνο τα δικά του στενά συμφέροντα. Η χρηματοπιστοτική κρίση των Η.Π.Α. μεταφέρθηκε στην Ευρώπη χτυπώντας το κοινό νόμισμα και πρώτα απ’όλους τον αδύναμο κρίκο με τα διπλά ελλείμματα. Την Ελλάδα. Αδύναμη και ανέτοιμη η λέσχη άρχισε να κατηγορεί το θύμα σε μια παραζάλη προτεσταντικής ηθικής, και με ταχύτατους ρυθμούς να δημιουργεί ένα μαξιλάρι χρηματοδότησης και συμμόρφωσης, έξω -ακόμα και τώρα- από κάθε δημοκρατική νομιμοποίηση. Τον ευρωπαϊκό μηχανισμό σταθερότητας. Η σταθερότητα που δημιούργησε ελέγχεται ακόμα και σήμερα.

Τα χρόνια που πέρασαν στο όνομα αυτής της σταθερότητας και της ευρωπαϊκής προοπτικής, νοικοκυριά φτωχοποιήθηκαν, επιχειρήσεις εξαφανίστηκαν, τίμιοι άνθρωποι βούλιαξαν στα χρέη, νέοι εξαφανίστηκαν είτε από τη χώρα είτε από τον παραγωγικό της ιστό. Και όμως, στο όνομα της Ευρώπης, μπορεί να θυσιάστηκαν τόσοι πολλοί, τίποτα όμως δεν κερδήθηκε.

Μέχρι της τελευταίες εθνικές εκλογές πιστεύαμε πως δεν κερδήθηκε τίποτα επειδή ουσιαστικά δεν διεκδικήθηκε. Είχαμε κάθε λόγο να το πιστεύουμε και αυτό μιας και κάθε μας διαφωνία, κάθε μας φωνή αντιμετωπιζόταν με λυσσαλέες αντιδράσεις, με τιμωρία και απαξίωση. Ένα τεράστιο κοινωνικό σώμα, ποτισμένο με αγανάκτηση και οργή, οπλισμένο με αντίσταση και αλληλεγγύη, και με συγκρατημένη αισιοδοξία αναζητούσε επειγόντως να εκφραστεί εντός και κυρίως εκτός της χώρας. Απαιτούσε να σταματήσει η κατρακύλα το συντομότερο δυνατό.

Η προσπάθεια που ξεκίνησε μετά την 25η Ιανουαρίου ήταν πολλά υποσχόμενη. Τα πρόσωπα που την έσυραν κατά κύριο λόγο ακατάλληλα, η στρατηγική (που ζητούσε όλα τα αιτήματα -χρέος/εργασιακά/ιδιωτικοποιήσεις/τράπεζες- να μπουν άμεσα στο τραπέζι) εσφαλμένη, και οι σύμμαχοι ανύπαρκτοι. Από τη συμφωνία της 20ης Φεβρουαρίου φάνηκε η πορεία των πραγμάτων. Οι προσδοκίες άρχισαν να χάνονται. Οι αντίπαλοι δεν είχαν διάθεση συνεννόησης.  Παίζαμε με ένα παίκτη εναντίον δεκαοκτώ και θέλαμε να βάλουμε και γκόλ. Δοκιμάσαμε μέχρι το καλοκαίρι όλα τα μέσα (καθυστέρηση, ισοδύναμα, συνδιαλλαγή, κατευνασμό, δημοσιότητα, διεθνοποίηση, εκλογίκευση) που περνούσαν απ’το χέρι μας αλλά η απέναντι πλευρά ήταν αδιατάρακτη.

Και κάπως έτσι καταλήξαμε στην έκρηξη του δημοψηφίσματος και έπειτα στον ταπεινωτικό συμβιβασμό. Το τελευταίο μας όπλο ήταν να φωνάξουμε σε όλο το κόσμο με ένα δυνατό “ΟΧΙ” πως αυτή η πορεία δεν έχει διέξοδο. Πως χρειάζεται ανατροπή. Και αυτό εξόργισε περισσότερο τον αντίπαλο. Οι ευρωπαϊκοί θεσμοί συμπαρατάχθηκαν πίσω από το ισχυρότερο κράτος το οποίο σε μια ωμή επίδειξη ισχύος έσπειρε τον τρόμο στην κοινωνία μέσω των κλειστών τραπεζών.

Για εκείνες τις μέρες πολλά θα γραφτούν στο μέλλον και μια μεγάλη συζήτηση απόδοσης ευθυνών θα διεξαχθεί. Το σίγουρο είναι πως εν πολλοίς οι κλειστές τράπεζες κατάφεραν να σπείρουν τον πανικό εκεί που έπρεπε. Στους εργαζόμενους που είτε δέχθηκαν αναγκαστικές άδειες είτε αδιατάρακτα υπέμειναν καθυστερήσεις μισθών και εκβιασμούς, στις επιχειρήσεις που ακύρωσαν παραγγελίες λόγω αδυναμίας πληρωμής, σε ηλικιωμένους που είδαν τη σύνταξη τους να έρχεται σε δόσεις αδυνατώντας να πληρώσουν τα έξοδα περίθαλψης. Τι και αν αυτό το συμβάν βασίστηκε στην απογύμνωση των ίδιων των ευρωπαϊκών θεσμών, μιας και η ΕΚΤ βάσει καταστατικού της έπρεπε να διαφυλάξει τη σταθερότητα; ο σκοπός της τιμωρίας, της επιβολής, της συμμόρφωσης, ήταν αρκετός για να αγιάσει όλα τα μέσα.

Και σαν λαός υποκύψαμε. Δε φάνηκε αυτό στην αλλαγή στάσης του πρωθυπουργού μας. Φάνηκε στην ανυπαρξία αντιστάσεων την επόμενη μέρα όταν η ταπεινωτική συμφωνία ψηφιζόταν στη Βουλή. Αμηχανία, απογοήτευση, αποτυχία και αδιέξοδο. Συναισθήματα που εν πολλοίς κρατούν ακόμα και σήμερα.

Τι και αν καταφέραμε κλείνοντας τη τελευταία σκηνή του έργου να φωνάξουμε πως “ο βασιλιάς είναι γυμνός”?

Ο βασιλιάς παραμένει βασιλιάς και εμείς υπήκοοι χωρίς στρατηγική διεξόδου. Γιατί η αποτυχία της πορείας μας δεν ήταν μόνο αδυναμία διαπραγμάτευσης ενός προγράμματος κοινωνικής συνοχής μέσα στην ευρωζώνη, αλλά και η ανυπαρξία σχεδίου σε περίπτωση ρήξης με αυτή. Χωρίς θεσμική συγκρότηση, χωρίς ανταγωνιστικά προϊόντα, χωρίς κινηματική ετοιμότητα στο εσωτερικό και ισχυρούς συμμάχους στο εξωτερικό δε μπορούμε να προχωρήσουμε πουθενά. Το εθνικό νόμισμα από μόνο του σε ένα περιβάλλον συνεχών υποτιμήσεων δεν είναι αρκετό.

Είμαστε όμως υποχρεωμένοι, τώρα πια που γνωρίζουμε τι σημαίνει Ευρώπη, να αναστοχαστούμε, να πορευτούμε σε ένα μέλλον μακριά από το περιβάλλον των εκβιασμών, μακριά από το ζόφο των μνημονίων, μακριά από το μονόδρομο των τιμωρών. Να αμφισβητήσουμε την Ευρώπη και να την αλλάξουμε.

Την εποχή που ανοίγεται μπροστά μας και καθώς η ζωή μας θα σκληραίνει χρειαζόμαστε όπλα για να αντέξουμε. Τη γνώση, την κατανόηση, τη ψυχραιμία, την αλληλεγγύη, την αντίσταση, την αναζήτηση διεξόδου, το σχεδιασμό.

Η εποχή των αναταράξεων είναι πάλι εδώ. Και εμείς οφείλουμε να προετοιμαστούμε. Τις μέρες που θα ακολουθήσουν, και καθώς η χώρα οδεύει προς ένα σχέδιο ανασυγκρότησης με ορίζοντα τον Απρίλιο του 2016, με τη μορφή σημειωμάτων θα καταγραφούν οι αναγκαίες ερωτήσεις και οι πιθανές απαντήσεις στη συλλογική μας αναζήτηση. Σκοπός, τι άλλο; Να συνεχίσουμε να στεκόμαστε δυνατοί μπροστά στο αδύνατο.

Advertisements

Read Full Post »