Η συζήτηση για ιδιωτικά πανεπιστήμια

Τι συζητάμε;

Η συζήτηση για ιδιωτικά πανεπιστήμια είναι εξ ορισμού αδιάφορη και εσφαλμένη, καθώς δεν περιλαμβάνει ούτε καθαρά ιδιωτικά ούτε ολοκληρωμένα πανεπιστήμια. Πανεπιστήμιο θεωρείται ένα ΑΕΙ που παρέχει όλες τις επιστήμες. Όχι μόνο τις οικονομικές ή τις τεχνικές. Γι’αυτό το (σημερινό) Οικονομικό Πανεπιστήμιο πριν το λέγαμε ΑΣΟΕΕ, το Πάντειο το λέγαμε “η Πάντειος” και το τεχνικό ΑΕΙ το λέμε (ακόμα) Πολυτεχνείο. Ιδιωτικό σημαίνει να μην εξαρτάται οικονομικά από το κράτος και να αποσκοπεί σε κέρδη. Κάτι που στην υπόλοιπη ΕΕ αφορά 5% της αγοράς. Με εξαίρεση το Ηνωμένο Βασίλειο [όπως δείχνουν και οι πίνακες του ΟΟΣΑ] που είναι όλα Ιδιωτικά. Όπως θέλει να τα κάνει και εδώ μια ομάδα επιχειρηματιών. Αλλά εκεί τουλάχιστον είναι Πανεπιστήμια. 

Τη μάχη πάντως υπερ των ιδιωτικών πανεπιστημίων τη δίνει εδώ και είκοσι περίπου χρόνια η ΝΔ. Με τη Μαριέττα Γιαννάκου τότε ως Υπουργό Παιδείας θέλοντας να αναθεωρήσει το άρθρο 16 που -ρητά- τα απαγορεύει. Ήταν μάλιστα η πρώτη φορά που η γενιά μου, και εγώ προσωπικά, έφαγε ξύλο από τα ΜΑΤ στις διαδηλώσεις. Τότε ακόμα το ΠΑΣΟΚ ήταν κατά των ιδιωτικών πανεπιστημίων. Μετά από ορισμένα χρόνια, όταν ο ΓΑΠ ένιωσε δυνατός μίλησε και αυτός για τα μη-κρατικά (sic). Τότε μάλιστα ήταν που ο ΓΑΠ ανέδειξε το “φαινόμενο Πιερρακάκη”.

Τώρα πια, έχουμε με τον αντισυνταγματικό “Νόμο Πιερρακάκη”, να είναι μια πραγματικότητα, και μάλιστα έχουμε έχουμε ακόμα έναν πρώην πρωθυπουργό, τον Αλέξη Τσίπρα, δια των αντιπροσώπων του, να τα θεωρεί τετελεσμένα. 

Πως όμως έγιναν “τετελεσμένα”?

Ο “Νόμος Πιερρακάκη”, απέφυγε επιμελώς να μιλήσει για ιδιωτικά ΑΕΙ αλλά μίλησε για παραρτηματα μη κερδοσκοπικών Πανεπιστημίων. Έτσι κατάφερε και να “χαϊδέψει” την ρητή απαγόρευση του Συντάγματος για ιδιωτικά Πανεπιστήμια και να προκαταβάλει την γνωμοδότηση του ΣτΕ καθώς αιτιολογούσε τις διατάξεις του ως “αρμονική με το ενωσιακό δίκαιο” ερμηνεία του Αρθρου 16, δηλαδή το αναγνωρισμένο από την ΕΕ  δικαίωμα πτυχιούχων άλλων πανεπιστημίων σε ισοτιμία [στην αγορά] με τα εγχώρια. Άρα ο  “Νόμος Πιερρακάκη” νομιμοποιεί [στην ουσια] τα ιδιωτικα ΑΕΙ [αφου μόνο ως ιδιωτικά μπορούν να λειτουργήσουν τα ξένα δημόσια παραρτήματα] μέσω της αναγνώρισης ισοτιμίας πτυχίων που παρέχουν τα παραρτήματα. Και με λαγό τα παραρτήματα των ξένων ΑΕΙ, “εκβίασε” την απόφαση του ΣτΕ και άνοιξε νομικά το δρόμο στην ανωτατοποίηση των εγχώριων κολλεγίων που καμία σχέση δεν έχουν με τα κανονικά πανεπιστήμια. Περισσότερα για την αντισυνταγματικότητα του “Νόμου Πιερρακάκη” και τη γνωμοδότηση του ΣτΕ στο κείμενο του καθηγητή Ακρίτα Καϊδατζη.

Καλά όλα αυτά, αλλά εσάς τι σας νοιάζει αν ο κόσμος θέλει να πάει σε ιδιωτικά πανεπιστήμια;, θα πει κανείς. Όπως ακριβώς είπε ο Πιερρακάκης για να δικαιολογήσει την ανάγκη για τη νομιμοποίηση τους. Και εδώ ακριβώς είναι η ουσία. Στο αν υπάρχει η όχι ανάγκη για μια τέτοια αγορά και όχι τόσο στο αν τα επιτρέπει ή όχι το Σύνταγμα [που δεν τα επιτρέπει] κάτι που έχει κάνει σημαία η Αριστερά στην Ελλάδα και δεν έχει δυστυχώς καταλάβει πως αυτή τη μάχη την έχουμε χάσει.

Ανάγκη λοιπόν υπήρχε τόσα χρόνια καθώς οι πανεπιστημιακές σχολές με μεγάλη ζήτηση δεν μπορούσαν να καλύψουν αυτή τη ζήτηση, δεν υπήρχε δηλαδή από το Δημόσιο ΑΕΙ η ανάλογη “προσφορά” θέσεων οπότε οι γονείς που ήθελαν να ενισχύσουν τα παιδιά τους με “πτυχία αξίας” και τα παιδιά δεν μπορούσαν να ανταπεξέλθουν στις υψηλές βάσεις εισαγωγής και στην εξουθενωτική διαδικασία των πανελλαδικών εξετάσεων, κατέφευγαν σε πανεπιστήμια του εξωτερικού πληρώνοντας το ανάλογο τίμημα σε δίδακτρα και έξοδα διαμονής. Σιγά σιγά [κάποια από] τα ιδρύματα αυτά άνοιξαν παραρτήματα στην Ελλάδα και έτσι το “πτυχίο αξίας” και κόστιζε λιγότερο και είχε βαρύγδουπο αγγλοσαξονικό τίτλο.

Και πάλι όμως, η αγορά αυτή δεν ήταν τόσο μεγάλη ώστε να βάλει μια [σοβαρή] επιχείρηση το χέρι στην τσέπη και να ανοίξει ιδιωτικό πανεπιστήμιο. Στην καλύτερη να ανοίξει καμία ιδιωτική οικονομική σχολή που θα πουλάει MBA ή πτυχία ψυχολογίας, που αμφότερα έχουν μεγάλη ζήτηση αλλά δεν απαιτούν σοβαρό προϋπολογισμό και επένδυση σε εξοπλισμό. Μπορούν όμως μια χαρά να χρεώνουν υψηλά δίδακτρα προσφέροντας πτυχία με βαρύγδουπο αγγλοσαξωνικό τίτλο. Ούτε βέβαια η αγορά αυτή είναι τόσο μεγάλη ώστε να ασκήσει πολιτική πίεση για την αναθεώρηση του Άρθρου 16. 

Όπότε τι έκανε η επιχείρηση “Μαξίμου ΑΕ”?

Ότι κάνει κάθε πολιτική δύναμη που υπηρετεί την παρασιτική δήθεν ελεύθερη οικονομία. Έκανε πραάξη το “αγάπη μου συρρίκνωσα τα παιδιά μας”. Εν προκειμένω, συρρίκνωσε την προσφορά θέσεων από τα δημόσια ΑΕΙ. Πως; Από τη μία με το να κλείσει σχολές των ΑΕΙ. Κυρίως δια της συγχωνεύσεως των τμημάτων ΑΕΙ με τα κοντινά ΤΕΙ που είχαν ίδιο επιστημονικό αντικείμενο. Το δρόμο αυτό άνοιξε ο Κώστας Γαβρόγλου ως Υπουργός Παιδείας ιδρύοντας νεα (μεν) Πανεπιστήμια, όπως το Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής, μέσα από συγχώνευση (δε) των ΤΕΙ Αθήνας και Πειραιά, ή οπως το Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας με 3 Σχολές και 6 Τμήματα που συγχωνεύτηκε με το ΤΕΙ Δυτικής Μακεδονίας. Πάντα χρειάζεται ένας δούρειος ίππος, ένα τυράκι στη φάκα, ένα δώρο όπως η “ανωτατοποίηση” που το βλέπεις, αλλά δεν βλέπεις την παγίδα όπως η “συγχώνευση”.  Υπήρχε όμως και η κανονική κατάργηση-κλείσιμο σχολών όπως το ΤΕΙ στον Πύργο Ηλείας το οποίο αποσκοπούσε να μειώσει την προσφορά θέσεων εκ μέρους του δημοσίου. 

Το άλλο εργαλείο ήταν η μείωση του αριθμού θέσεων που απέμειναν μέσω της Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής (ΕΒΕ). Και αυτή όμως η παγίδα χρειαζόταν ένα δώρο, ένα τυράκι, μια βάση νομιμοποίησης. Εδώ το τυράκι ήταν πως “δεν μπορεί να εισάγεται σε σχολή των ΤΕΙ κάποιος με βαθμό εισαγωγής μικρότερο από 10”. Κάτι που είναι εν αρχή σωστό, και έτσι νομιμοποιήθηκε η  ΕΒΕ, κατέληξε όμως να απαγορεύει την εισαγωγή ακόμα και με 17,18 και να μείνουν χωρίς φοιτητές σχολές όπως η Αρχιτεκτονική Σχολή του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης. Η ΕΒΕ λοιπόν μείωσε τους εισακτέους σε Δημόσια ΑΕΙ και τους οδήγησε σε αναζήτηση θέσης εκπαίδευσης στα εγχώρια ιδιωτικά κολλέγια. Και επειδή πολλές οικογένειες, σχεδόν αναγκαστικά, οδηγήθηκαν (χωρίς ΕΒΕ) στα ιδιωτικά κολλέγια τα τελευταία χρόνια φτάσαμε κάπως έτσι να μιλάμε για τετελεσμένα. 

Ως ενδιάμεσο εργαλείο χρησιμοποιήθηκε και η εκκαθάριση των φοιτητών καταλόγων μέσω τις “διαγραφής αιωνίων φοιτητών” αλλά αυτό δεν είχε τόσο μεγάλο κοινωνικό και σίγουρα καθόλου οικονομικό ενδιαφέρον.

Περισσότερα πάντως για την Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής στο κείμενο της Σοφίας Πουλοπούλου.

Το άλλο επιχείρημα περί “ασφάλειας δικαίου” είναι αστείο καθως οι κυβερνήσεις αλλάζουν για να αλλάξουν οι άδικοι νόμοι, όπως ας πούμε η μεσαιωνικής αντίληψη νομιμοποίηση της 13ωρης εργασιας,  και όχι για να παραμείνουν “ασφαλείς” Περισσότερα για το νομικό αστειο της ασφάλειας δικαίου στο κείμενο της Μυρτώς Λέτσου.

Ωραία λοιπόν, και τι πρέπει να κάνουμε τώρα;

Να τα καταργήσουμε; Είναι δυνατόν; Ποιά μάχη πρέπει να δώσουμε όχι ως Αριστερά αλλά συνολικά ως κοινωνία, ως υπερασπιστές του δημοσίου συμφέροντος,και να μην τη χάσουμε; 

Αρχικά, η κατάργηση των ιδιωτικών πανεπιστημίων είναι σίγουρα “δύσκολη, χρονοβόρα και δαπανηρή. Δεν μπορεί κάποιος που έχει ξεκινήσει τυπικά νομίμως τις σπουδές του να τις διακόψει. Άρα πρέπει να υπάρξει μια μεταβατική περίοδος αρκετών ετών για να αποφοιτησουν όσοι έχουν εγγραφεί σε αυτά. Τεχνικά πάντως μπορεί να γίνει. Αν θέλουμε να είμαστε συνεπείς στην επί της αρχής θέση μας  υπέρ του άρθρου 16, τότε ένας προσεκτικά σχεδιασμένος νόμος μπορεί να καταργεί τον θεσμό και να το κάνει ομαλά και όχι βίαια”

Έπειτα πρέπει να έχουμε ίδιους κανόνες για τα Δημόσια και τα Ιδιωτικά ΑΕΙ. Εξομοίωση των προϋποθέσεων λειτουργίας των ιδιωτικων με αυτές των δημοσίων πανεπιστημίων (διδακτικό προσωπικό με προκήρυξη στην ΑΠΕΛΛΑ, πλήρη 4ετη  προγράμματα σπουδών κλπ) και των ΕΒΕ των ιδιωτικών με αυτές των ΕΒΕ των ομολόγων Τμημάτων των δημοσίων. Όσα δεν πληρούν τις προϋποθέσεις αυτές αλλά και όλες τις προϋποθέσεις που θετει η Ευρωπαϊκή Αρχή Διασφάλισης Ποιότητας θα πρέπει να καταργηθούν 

Όπως αναφέρει και ο καθηγητής Σωτήρης Ρούσσος, οι φοιτητές των δημοσίων ΑΕΙ. είναι σήμερα, μετά την εκκαθάριση των ανενεργών, περίπου 360.000. Δηλαδή οι φοιτητές των ιδιωτικών είναι μόλις 1,5% του φοιτητικού πληθυσμού των δημοσίων. Η όποια αναστάτωση που θα επέλθει από το κλείσιμο των ιδιωτικών πανεπιστημίων θα είναι πολύ μικρότερη από  αυτήν της ένταξης των ΤΕΙ στα πανεπιστήμια ενώ το κέρδος για την κοινωνία που θα απαλλαγεί από την άγρια εμπορευματοποίηση της ανώτατης εκπαίδευσης θα είναι τεράστιο.

Και τέλος το δυσκολότερο ερώτημα. Με τα Δημόσια ΑΕΙ τι να κάνουμε; Αυτό το ερώτημα, αν και δύσκολο να απαντηθεί σε ένα κείμενο, αν και καλύτερα να μην κάνουμε τίποτα το καινούργιο και απλώς να ενισχύσουμε του πόρους τους οπως ζητούν οι Πρυτάνεις, θα ήταν αρκετό, και να ασχοληθούμε περισσότερο με την υποχρεωτική εκπαίδευση θα ήταν καλύτερο, η σύντομη -περιεκτική- απάντηση θα ήταν να τα “εκσυγχρονίσουμε” μετακινώντας τις λειτουργίες τους όσο πιο κοντά με αυτές των ισχυρών ευρωπαϊκών ΑΕΙ είναι η μόνη λύση.

Δηλαδή:

1) Ανανέωση και χρηματοδότηση του διδακτικού προσωπικού αξιοποιώντας την πληθώρα Ελλήνων διδακτόρων και μεταδιδακτόρων που αναζητούν θέσεις εργασίας/διδασκαλίας σε ΑΕΙ του εξωτερικού, [έχουμε άλλωστε τους πιο κακοπληρωμένους ερευνητές ανάμεσα στις χώρες του ΟΟΣΑ],

2) ανακαίνιση των αιθουσών διδασκαλίας και του εξοπλισμού των εργαστηρίων, \

3) αξιοποίηση του ΕΛΙΔΕΚ με σταθερή χρηματοδότηση σταθερών ερευνητικών κύκλων (όπως ζητούν και αξιόλογοι Έλληνες ερευνητές του εξωτερικού),

4) Δημιουργία σύγχρονων δημόσιων δομών παράλληλων φοιτητικών δραστηριοτήτων (φοιτητικές εστίες, αθλητικές και πολιτιστικές εγκαταστάσεις) και το βασικότερο και σημαντικότερο από όλα για το τέλος.

5) Να πάψουμε να τα κατηγορούμε ως υπεύθυνα για τη βια και την εγκληματικότητα της κοινωνίας μας, να βάλουμε τέλος στην καθύβριση και απαξίωση τους.

Αυτά.

ΠΑΤΗΣΙΑ

λίγους μήνες πριν, σερφάροντας πάνω στο κύμα τρολαρίσματος του βιβλίου Ιθάκη του Αλέξη Τσίπρα, δημοσίευσα κ γω, όπως και πολλοί άλλοι, μια ψεύτικη φωτο εξωφύλλου, του (δήθεν) υπό έκδοση βιβλίου μου με τίτλο “ΠΑΤΗΣΙΑ”
ο λόγος που τόσοι πολλοί ειρωνευτήκαμε το βιβλίο του Τσίπρα ήταν κυρίως επειδή γινόταν τόση πολλή φασαρία για το τίποτα. ήταν η πολυαναμενόμενη “αποκάλυψη” που δεν αποκάλυψε τίποτα. ούτε ποιος πραγματικά έκλεισε τις τράπεζες το 2015 με σκοπό να μας τρομοκρατήσει, ούτε ποιός έδωσε το ηχογραφημένο ντοκουμέντο μεταξύ αξιωματικών την τραγική νύχτα στο Μάτι, το ντοκουμέντο που εμφανίστηκε εντελώς τυχαία προεκλογικά, ούτε ποιόν/α είχε ορίσει ως διάδοχο αλλά δεν του βγήκε, ούτε ποιός μας φόρτωσε τον Κασσελάκη, ούτε, ούτε, ούτε. Ούτε βέβαια γιατί παραιτήθηκε από βουλευτής, μια θέση τιμής και ευθύνης που του παραχώρησε ο λαός και της γύρισε την πλάτη.

Θέλωντας λοιπόν να διασκεδάσουμε τον πόνο μας, τον πόνο που μας έχει προκαλέσει ο εντελώς διεφθαρμένος απατεώνας που μας κυβερνά, και επαγωγικά, το τσίρκο που έχει καταντήσει να είναι η εξ αριστερών του αντιπολίτευση, τρολάρουμε, δηλαδή ειρωνευόμαστε, την Ιθάκη που αναζητά ο ήρωας Οδυσσέας της εποχής μας.
οι περισσότεροι φίλοι μου το κατάλαβαν το αστείο, αλλά ορισμένοι όχι και τόσο κοντικοί το πίστεψαν πως βγάζω βιβλίο. ειδικά όταν ανακοίνωσα πως θα κάνω και παρουσίαση. εντελώς τυχαία την ημέρα των γενεθλίων μου. ένας ελαφρώς ηλικιωμένος φίλος που με θαυμάζει, το έμαθε από τρίτο πρόσωπο και με κάλεσε για συγχαρητήρια. ένας παλιός μου συμμαθητής έκανε τον κόπο και πήγε σε γνωστή αλυσίδα βιβλιοπωλείων και ζήτησε τα “ΠΑΤΗΣΙΑ” του Κώστα Νικολόπουλου! Και κάποιες εξαιρετικές φίλες που δεν με ήξεραν τόσο καλά, ήρθαν στην παρουσίαση του βιβλίου που δεν έχει ακόμα εκδοθεί, τιμώντας με (χωρίς να το ξέρουν) για τα γενέθλια μου.

και επειδή ένιωθα και λίγο ενοχές που προκάλεσα κάποιες φρούδες ελπίδες και προσδοκίες χωρίς ουσία σε ορισμένους φίλους και φίλες, μπήκα στον κόπο, για να τους χρυσώσω το χάπι, να (αυτο)εκδώσω ένα μικρό βιβλιαράκι-ανθολόγιο με τα πιο σημαντικά κείμενα μου που έχουν δημοσιευτεί τα τελευταία δέκα χρόνια.
καθώς λοιπόν βαδίζουμε προς την ανακοίνωση του κόμματος χωρίς όνομα, χωρίς πρόσωπα, χωρίς πρόγραμμα και χωρίς σαφή ιδεολογία, ας προχωρήσουμε με την ελπίδα να το ακολουθήσουν όσοι και όσες αυτό το “χωρίς” περίμεναν, σαν τον Οδυσσέα που γύρισε στην Ιθάκη χωρίς τη νιότη του, χωρίς τους συντρόφους του, έχοντας χάσει τη μητέρα του και το βασίλειο του, και όλοι οι υπόλοιποι ας αναζητήσουμε και ας δημιουργήσουμε κάτι καινούργιο, αυθεντικό, και κυρίως πιο στέρεο για το μέλλον μας.

για όσους φίλους και φίλες ενδιαφέρονται, το βιβλιαράκι μπορεί να τους προσφερθεί απλόχερα. η εποχή πάντως της ειρωνείας τελειώνει κάπου εδώ

μπελΧΑΡΑ

μίλαγα προχτές με ένα συνάδελφο/συνεργάτη ο οποίος πάσχει από σκλήρυνση, είναι δυο χρόνια μικρότερος μου και κυκλοφορεί με μπαστούνι γιατί χάνει πολύ εύκολα την ισορροπία του, μιλάγαμε για τα νευρολογικά μας, καμία σχέση το δικό μου ζόρι με το δικό του, το δικό μου αντιμετωπίστηκε, το δικό του κάθε χρόνο δυσχεραίνει, και όλη την ώρα σκεφτόμουν, αλλά δεν του το είπα, πόσο δυσκολεύομαι με ένα άλλο ζήτημα, το να σέρνω στα σπασμένα πεζοδρόμια της Αθήνας το διπλό μου καρότσι των μωρών, την ίδια στιγμή που αυτός θέλει να περπατήσει, έστω με το μπαστούνι, αλλά είναι τόσο χάλια ο δημόσιος χώρος σε αυτή την πόλη, και δεν μπορεί καθόλου, ούτε καν το προσπαθεί, αναγκάζεται να μετακινείται με ταξί ή να φορτώνεται στον πατέρα του, δόξα το Θεό όμως, έχουμε ένα σωρό ΕΣΓΙΟΥΒΙ σε αυτή την πόλη, τα οποία ως γνωστόν υπάρχουν για να καβαλάνε τα άχρηστα πεζοδρόμια, και από ότι -αναγκαστικά- έμαθα, αυτή την εβδομάδα, έχουμε μπελχαρά, το καλύτερο πολεμικό πλοίο στον κόσμο, άρα μάλλον καλύτερο και από τα αεροπλανοφόρα που έχουν άλλοι, και έτσι, μπορεί εμείς οι (όχι και τόσο) φτωχοί, να έχουμε το δράμα μας, και το άλλο δράμα που είναι η απουσία αξιοπρεπούς σιδηρόδρομου, ευρωπαϊκών προδιαγραφών, να διασχίζει όπως παλιά, αυτή την κατά τα άλλα, υπέροχη χώρα, έχουμε όμως μπελΧΑΡΑ, και ασφάλεια μαζί με τη μπελΧΑΡΑ. καλή κυριακή λοιπόν με ασφάλεια και χαρά.

Μαμά, τι σημαίνει κυβερνώσα Αριστερά?

Η τετραετία 2015-2019 ήταν περίοδος που η γενιά μου έζησε τι εστί κυβερνώσα Αριστερά. Παρ’ότι εκ των υστέρων η εμπειρία μοιάζει απογοητευτική και αποτυχημένη στους περισσότερους από εμάς, είναι σαφές πως τα επιτεύγματα εκείνης της περιόδου τα βλέπουμε εκ των υστέρων, τα λησμονούμε και γελάμε με τα χάλια της χώρας και το ζόφο που μας βρήκε.

Η αποτυχία που σημειώθηκε στις εκλογές του 2023, και μας καταρράκωσε, ήταν αποτέλεσμα και των κακών στιγμών που υπήρξαν την περίοδο 2015-2019 αλλά κυρίως δυο φαινομένων που θα προσπαθήσω να αναλύσω. Της παντοκρατορίας της ΝΔ ακόμα και όταν ο ΣΥΡΙΖΑ ήταν κυβέρνηση, πόσο μάλλον όταν ήταν η ίδια, απο τη μία, και των εκκωφαντικών λαθών (αυτογκολ) της περιόδου 2019-2023 κατά την περίοδο της πολύ κακής αντιπολίτευσης.

Και πριν καν ξεκινήσω να τα αναλύω, να αναφέρω αμέσως πως την περίοδο 2019-2021, τα 2 πρώτα χρόνια της πανδημίας με τα lockdown δηλαδή, όσο και να ήθελε ο ΣΥΡΙΖΑ, όσο δυνατός και αν ένιωθε, δεν μπορούσε να κάνει καμία αντιπολίτευση καθώς το μήνυμα του, ο αντίλογος του, δεν μπορούσε να περάσει στην κοινωνία ούτε με φυσικό τρόπο, καθώς ήμασταν κλεισμένα στα σπίτια μας και ήταν παράνομο να κυκλοφορούμε χωρίς σοβαρό λόγο στους δρόμους και να συναθροιζόμαστε, όσο και με τηλεοπτικό τρόπο, καθώς τα τηλεοπτικά μέσα μετέδιδαν μόνο τις οδηγίες προφύλαξης από τον covid τις οποίες είχε επιμεληθεί η κυβέρνηση και χειριζόταν η κυβέρνηση, και κατ ουσίαν είχαν μετατραπεί σε κρατικά μεταδιδόμενο τρόμο, ως το μόνο ουσιαστικό μέσο αποφυγής μετάδοσης μιας ασθένειας.

Ας πάρουμε όμως τα πράγματα σχεδόν από την αρχή. Μέχρι το 2012 όπου και ο Αλέξης Τσίπρας εκφώνησε την ατάκα “μας ενδιαφέρει το περιεχόμενο της εξουσίας”, ο χώρος της ανανεωτικής αριστερας αποτελούνταν από δημοσιογράφους, καλλιτέχνες, καθηγητές πανεπιστημίου, ανώτερους δημόσιους υπαλλήλους, και το είδος της αντιπολίτευσης του εξαντλούταν στη διαμαρτυρία μεν, χωρίς λαϊκισμούς δε. Αποτελούσε δηλαδή το αξιόπιστο ιδεολογικό/σοσιαλιστικό αντίβαρο σε ένα καταρρέον (κυρίως από τα φαινόμενα διαφθοράς) ΠΑΣΟΚ.

Την περίοδο 2012-2015 κατέρρευσαν τα παραδοσιακά κόμματα εξουσίας (ΝΔ + ΠΑΣΟΚ) λόγω των τρομακτικά αντιλαϊκών επιλογών τους, η κοινωνία έφτασε στα όρια της επιβίωσης σε πολύ μεγάλο ποσοστό, η χώρα έχασε το 1/4 της παραγωγής της, η νέα γενιά αναγκάστηκε να μεταναστεύσει και ο ΣΥΡΙΖΑ με τη νιότη του, την αφθαρσία του, την αγωνιστικότητα του, και τη χαρισματικότητα του Αλέξη Τσίπρα, κατάφερε να κερδίσει τα πλήθη μοιράζοντας ελπίδα. Και καλά έκανε.

Μόνο που η διαχείριση του κράτους απαιτεί περισσότερο τεχνική γνώση και εμπειρία παρά μεγαλείο ψυχής και περίσσευμα έμπνευσης. Πιο συγκεκριμένα, την περίοδο 2015-2019 ο ΣΥΡΙΖΑ κλήθηκε να κυβερνήσει σε ένα εντελώς ναρκοθετημένο πεδίο τόσο εσωτερικά όσο και εξωτερικά, αλλά και με πολύ περιορισμένη, αν όχι καθόλου, εμπειρία, και στοιχεία επαγγελματισμού.

Επίσης η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ βρισκόταν διαρκώς σε μια διελκυστίνδα ανάμεσα στις ιδεολογικές καταβολές του χώρου και στην σκληρή μνημονιακή πραγματικότητα. Δυστυχώς το εγχώριο σύστημα διοίκησης απαιτεί μεγάλη γνώση των τεχνικών πτυχών της διακυβέρνησης (νομοθετικό πλαίσιο και οικονομικές δυνατότητες) και δεν είναι καθόλου φιλικό σε ριζοσπαστικές πρωτοβουλίες που κατ΄ ουσίαν και αναμενόμενα, διαταράσσουν αυτό το πλαίσιο.

Αυτό πρακτικά σημαίνει μια πληθώρα αποτυχιών. Ζητήματα που θεωρούσε η κυβέρνηση πως μπορούν να εφαρμοστούν όπως η φορολογία του μεγάλου κεφαλαίου (συμπεριλαμβανομένου και του ναυτιλιακού), η μονιμοποίηση των αναπληρωτών εκπαιδευτικών, ο εκδημοκρατισμός των σωμάτων ασφαλείας, ο εξορθολογισμός των ακτοπλοϊκών συγκοινωνιών, ο επενδυτικός/αναπτυξιακός ρόλος των τραπεζών, ο εξορθολογισμός των προμηθειών των νοσοκομείων, η χρηστή διαχείριση των οικονομικών των αθλητικών σωματείων και των πολιτιστικών φορέων, η κατάργηση των διδάκτρων στα μεταπτυχιακά, η διάκριση των αρμοδιοτήτων και του ταμείου της Εκκλησίας από αυτές της κεντρικής διοίκησης του κράτους, χτυπούσαν διαρκώς στον “τοίχο” της έλλειψης εμπειρίας, της περιορισμένης γνώσης του νομοθετικού πλαισίου και των οικονομικών δυνατοτήτων όπως βεβαίως και στην έντεχνη άρνηση της δημόσιας διοίκησης να προωθήσει οποιαδήποτε μεταρρύθμιση ήταν ικανή να διαταράξει το status quo.

Την ακινησία αυτή της δημόσιας διοίκησης η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ όχι μόνο ανέχτηκε αλλά πολλές φορές υποστήριξε κιόλας, ελπίζοντας, μάταια βέβαια, σε εκλογική στήριξη μέρους της γραφειοκρατίας του δημοσίου.

Δεν γνωρίζω τι θα συνέβαινε αν ο ΣΥΡΙΖΑ επιχειρούσε μια πραγματική μεταρρύθμιση που θα στόχευε στην εκκαθάριση των άχρηστων και διεφθαρμένων στοιχείων της δημόσιας διοίκησης και στην πολύπλευρη στήριξη όσων λειτουργών του δημοσίου κοπιάζουν καθημερινά για το κοινό καλό, γνωρίζω όμως πως αυτή η μεταρρύθμιση δεν ήταν ποτέ στο πρόγραμμα. Και ο εξορθολογισμός του Δημοσίου είναι εντελώς αναμενόμενο να μην υπάρχει σε καμία ατζέντα των κατεστημένων κομμάτων αλλά σε μια πολιτική δύναμη που εντάσσει εαυτόν στη ριζοσπαστική αριστερά, θα έπρεπε να είναι.

Ας έρθουμε σε πιο συγκεκριμένα παραδείγματα της αποτυχίας. Ειπαμε πως ουσιαστικά είναι η παντοδυναμία της ΝΔ και τα αυτογκόλ του ΣΥΡΙΖΑ. Αλλά τι εννοούμε:

Η Παντοδυναμια της ΝΔ

Πρόκειται για ένα κόμμα με εμπειρια εξουσιας και ισχυρό budget. Αυτό σημαίνει πως έχει ταυτόχρονα την ικανότητα να ελέγξει την εξουσία πράγμα που είδαμε με το νόμο για το επιτελικό κράτος και την ΕΥΠ όπως έχει και τα χρήματα για να αγοράζει τους Γκρήνμπεργκ.

Σημαίνει επίσης πως έχει γρήγορα αντανακλαστικά που τα είδαμε σε φαινόμενα οπως πάτσηδες, τέμπη, κρικέτοι, πανεπιστημιακή αστυνομία. Σημαίνει πως είναι έτοιμη να τα βάλει ακόμα και με “δικούς της” όπως η εκκλησία/ιεραρχία στα λοκνταουν, το χαμόγελο του παιδιού, οι παραβιάσει στη μυκονο. Χρήματα επίσης, πέρα από τα υπέρογκα δάνεια που μας έχει φορτώσει, σημαίνει και υγιή δημοσια ταμεια (το περίφημο μαξιλάρι) και οι μεγαλες δυνατοτητες παρεμβασεων από Ταμείο ανάκαμψης, τα οποία τα έκανε όλα ευκαιρία για deals και αναθέσεις σε φίλους. Αυτές οι αναθέσεις που δυστυχώς δεν είχαν την ίδια κακή τύχη όπως του ΣΥΡΙΖΑ από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, δεν εξετάστηκαν καθόλου δηλαδή ως προς τη νομιμότητα τους, κατέληξαν ένα απίστευτο και αλόγιστο μοίρασμα χρημάτων σε κολλητούς, το οποίο πέρα από το σκέλος της διαφθοράς, δημιουργεί και συντηρεί θέσεις εργασίας, δηλαδή κάνει πολλούς ανθρώπους ευτυχισμένους επειδή μετά από πολύ καιρό έχουν δουλειά.

Και εδώ είναι ώρα να τεθεί το θέμα της οικονομίας που βρισκόταν σε ανάπτυξη, όσο και αν ο ΣΥΡΙΖΑ πίστευε ή διαλαλούσε πως η χώρα πάει από το κακό στο χειρότερο. Αυτό επίσης σήμαινε μια διαφορετική κοινωνία πιο ατομοκεντρική που δεν την νοιαζει καθολου πια το δράμα των προσφύγων, το αντίθετο, τους βρίσκει εμπόδιο στην ανάπτυξη της, μια κοινωνία που επενδύει σε SUV, δεν θέλει να μορφωθούν όλα τα παιδιά (ΕΒΕ), δεν την νοιάζει για τις γυναικοκτονίες, για τις εργασιακές συνθήκες.

Η ΝΔ ως ένα κόμμα με διασυνδεσεις στο κράτος, στο βαθύ κράτος, στους δικαστικούς, στην ΕΕ, ακόμα και στο ΠΑΣΟΚ το οποίο λειτουργεί υποχείριο και δεξαμενή στελεχών, είναι αλήθεια πως ακόμα και με κυβέρνηση συριζα, ήξερε καλύτερα τι γίνεται στα Υπουργεία χάρη στους δικούς της ανθρώπους.

Κατά την προεκλογική περίοδο έκοψε, χάρη στις διασυνδέσεις της με τους δικαστικούς, κάθε μπογδάνο, κασιδιάρη, κόμμα ρωζ-μοβ, που θα μπορούσε να της αφαιρέσει ψήφους. Έλεγε στον Άρειο Πάγο τι να κάνει την ίδια στιγμή που έστησε ειδικό δικαστήριο για τον Παπαγγελόπουλο και τον Παππά χωρίς στοιχεία. Επίσης όποια ανεξάρτητη αρχή δεν συμμορφωνοταν την άλλαζε όπως έκαναν με την ΑΑΔΕ και τηνΕπιτροπή Ανταγωνισμού.

Οι αθροες και χωρίς έλεγχο κρατικές ενισχύσεις, κατ ουσίαν έργα σε φιλους και γνωστούς, ξεκίνησαν κατά την πανδημια και κορυφώθηκαν με την χωρίς όριο χειραγώγηση των ΜΜΕ. Οι παραδοσιακοί δεσμοί της οικογένειας μητσοτάκη με τους καναλάρχες μετουσιώθηκαν σε φοροαπαλλαγές που σχεδόν κανείς δεν πήρε χαμπάρι, μετέτρεψαν όμως το ραδιοτηλεοπτικό τοπίο σε μονοφωνικό υπέρ της ΝΔ.

Ας έρθουμε όμως και στα αυτογκόλ ΣΥΡΙΖΑ.

Η ανικανοτητα των στελεχων του να υπερασπιστούν το ίδιο το έργο της κυβέρνησης τους την προηγούμενη περίοδο, όπως το ΕΚΑ, η διαπραγμάτευση για το χρέος, τα ταμειακά αποθέματα, οι οδικοί άξονες για την Πάτρα και τα Ιωάννινα, η καθολική πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας, το μεταφορικό ισοδύναμο για τους νησιώτες, το πρόγραμμα υποτροφιών στην Ανώτατη Εκπαίδευση, ακόμα και το σκεπτικό πίσω από τις τηλεοπτικές άδειες, ήταν μνημειώδης και κατ ουσίαν υπονομευτική.

Η εμμονή του ΣΥΡΙΖΑ με τις πλάτες στους δημοσίους υπαλλήλους αντί να συσπειρώσει κόσμο γύρω του, τον έδιωχνε.

Επιπλέον, η απίστευτη πολυφωνία που υπήρχε στο εσωτερικό του κόμματος έβγαινε και προς τα έξω σε κάθε μορφή, ουσιαστικά παρουσιάζοντας ένα κόμμα χωρίς συνοχή, χωρίς πρόγραμμα, χωρίς πυξίδα. Η κοινωνία εν έτη 2020 δεν είχε κανένα ενδιαφέρον να παρακολουθεί τις διενέξεις σε ένα κλειστό κόμμα συνταξιούχων του ΚΚΕ Εσωτερικου πού έμαθαν την πολιτική στις λεωφόρους της μεταπολίτευσης και εκεί την άφησαν.

Το κλειστό κόμμα αυτό δεν προώθησε καθόλου τα στελέχη της νεας γενιάς. Ένα απίστευτα άξιο λόγου ανθρώπινο δυναμικό, επιστήμονες με αριστερή στράτευση και εξειδικευμένη γνώση, που κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησης είχαν συνήθως θέσεις ειδικών ή γενικών γραμματέων, τόσο στην περίοδο της αντιπολίτευσης όσο και στα ψηφοδέλτια, ήταν εξαφανισμένοι. Το ψηφοδέλτιο του ΣΥΡΙΖΑ σε σχέση με αυτό του ΠΑΣΟΚ ήταν ένα ψηφοδέλτιο από boomers.

Ένα ακόμα τραγικό λάθος ήταν πως η κομματική ηγεσία δεν ασχολήθηκε με τους “νέους επιστήμονες του εξωτερικού”. Δεν τους κάλεσε να την πλαισιώσουν, δεν ανακοίνωσε πρόγραμμα που να τους αφορά, δεν τους ανέδειξε παρά μόνο με ένα μόνο πρόσωπο, καταξιωμένη επιστήμονα που εμφανίστηκε τελευταία στιγμή στο Επικρατείας. Το κόμμα των συνταξιούχων είχε βεβαιως και οργανωτική στασιμότητα. Τα νέα μέλη που εγγράφησαν μέσω i-syriza δεν τα έκανε τίποτα και έτσι όταν χρειάστηκε, στις εκλογές για παράδειγμα, δεν είχαν κόσμο να τρέξει στις γειτονιές, δεν είχαν καν γραφείο τύπου τις μέρες των εκλογών!

«Είναι γεγονός ότι δεν είχαμε την πλήρη εικόνα για τις κοινωνικές μετατοπίσεις και για τον τρόπο που το σύνολο του εκλογικού σώματος σκέφτεται και συμπεριφέρεται. Πολλές φορές σε ξεγελούν τα social media».
Αλέξης Τσίπρας, Καθημερινή, 11/6/2023

Το σημαντικότερο όμως είναι πως δεν έκανε αντιπολίτευση στα περισσότερα ζητήματα που η ΝΔ ήταν επικοινωνιακά πιο ισχυρή. Μιλάμε για ανυπαρξία αντιπολίτευσης σε εξωτερική πολιτική (οι πρέσπες ήταν η μόνη επωδός σε κάθε ζητημα, και κάποια στιγμή σε ομιλία του Τσίπρα εμφανίστηκε ο φράχτης ως μέσο άσκησης εξωτερικής πολιτικής!

Η αντιπολίτευση στην ψηφιακή πολιτική ήταν ανυπαρκτη. Ο αρμόδιος για την θεματικη της ψηφιακής μετάβασης βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ δεν είχε κάνει ούτε μια ερώτηση στον χιλιοδιαφημισμένο υπουργό golden boy της κυβέρνησης, παρά μόνο για τη δράση του στα ταχυδρομεία. Ευτυχώς ο λαός τον έστειλε σπίτι του. Ανύπαρκτη και η αντιπολίτευση στους τομείς “δικαιοσύνη και κράτος δικαίου” όπου ο εκσυγχρονισμός του συστήματος απονομής δικαιοσύνης με εμπλουτισμό των γνώσεων των δικαστών, σύγχρονες υποδομές και ψηφιακές υπηρεσίες, δείκτες απόδοσης με βάση διεθνή πρότυπα ηταν λέξεις γνωστές στα στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ, απούσες όμως από το δημόσιο λόγο του. Αντ’ αυτού γινόταν αντιπολίτευση σε εξ αρχής χαμένες υποθέσεις όπως η περίπτωση της κυρίας Θάνου.

Όπως αποδέχτηκε και η Εφη Αχτσιόγλου, το κόμμα συνέχισε τον κινηματικό λόγο ενω η κοινωνία έχει περάσει σε νεο-εκσυγχρονιστικό φάσμα και ζητά περισσότερο απτά αποτελέσματα παρά ελπίδα. Οι ασκήσεις αντιπολίτευσης τύπου πολάκη-ακριβοπούλου ήταν καλές σε περίοδο μνημονιων με τον κόσμο στα κάγκελα. Και μια δυστυχής μεν, ουσιώδης όμως παρέμβαση με απτά αποτελέσματα ήταν τα χιλιάδες επιδόματα, market pass, evoia pass, oil pass του Μητσοτάκη.

Τέλος τέλος η εμμονή με την απλή αναλογική. Ο ΣΥΡΙΖΑ που μιλούσε ασταμάτητα για προοδευτική κυβέρνηση συνεργασίας, ακουγόταν σαν τον τρελό του χωριού που λέει πως θα παντρευτεί την κόρη του προύχοντα, όταν τα όμορα κόμματα του είχαν ρίξει από τις πρώτες μέρες χυλόπιτα, και βεβαίως έφτασε όλη χώρα να τον χλευάζει.

H επόμενη μέρα, για την αξιωματική αντιπολίτευση, οφείλει να ειναι είναι γεμάτη φως όχι λόγω φωτεινών προσώπων αλλά λόγω εμμονής με την ειλικρίνεια, και τον ρεαλισμό που απαιτεί η υπόθεση της κοινωνικής δικαιοσύνης, απαιτεί τεκμηριωμένη αντιπολίτευση και διαρκή σύνδεση με τα κοινωνικά δρώμενα.